CENTRUM PSYCHOTERAPII I ROZWOJU APERIO

gabinet.kalisz.pl  ·  aperio.kalisz.pl

STANDARDY

OCHRONY MAŁOLETNICH

dokument wewnętrzny, przyjęty na podstawie rozdziału 4b ustawy z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich

Podstawa prawna

Standardy Ochrony Małoletnich Centrum Aperio zostały opracowane na podstawie następujących przepisów:

• Ustawa z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich (tekst jednolity z uwzględnieniem nowelizacji z 2023 r., tzw. Ustawa Kamilka), w szczególności rozdział 4b, art. 22b–22c.
• Konwencja o Prawach Dziecka przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne ONZ dnia 20 listopada 1989 r. (Dz.U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526).
• Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., art. 72.
• Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy.
• Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy domowej wraz z procedurą „Niebieskiej Karty”.
• Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. (RODO).
• Kodeks Etyczno-Zawodowy Psychologa oraz zasady etyki zawodowej psychoterapeuty, którymi kieruje się zespół Centrum Aperio.

Słowniczek pojęć

• Małoletni — osoba, która nie ukończyła 18. roku życia, korzystająca z usług Centrum Aperio samodzielnie lub razem z rodzicem/opiekunem.
• Centrum Aperio / Placówka — Centrum Psychoterapii i Rozwoju Aperio.
• Personel — każda osoba wykonująca zadania na rzecz Centrum Aperio i mająca kontakt z małoletnimi, niezależnie od formy zatrudnienia lub współpracy: umowa o pracę, umowa cywilnoprawna, praktyka, staż, wolontariat.
• Osoba odpowiedzialna — osoba wyznaczona do nadzoru nad wdrożeniem, monitorowaniem i aktualizacją Standardów oraz do przyjmowania zgłoszeń, wskazana na stronie tytułowej niniejszego dokumentu.
• Krzywdzenie małoletniego — każde zamierzone i niezamierzone działanie lub zaniechanie personelu, opiekuna, innej osoby dorosłej lub innego małoletniego, które negatywnie wpływa na zdrowie fizyczne lub psychiczne, rozwój bądź godność małoletniego, w tym przemoc fizyczna, psychiczna, seksualna oraz zaniedbanie.
• Dane osobowe małoletniego — wszelkie informacje umożliwiające identyfikację małoletniego, w tym wizerunek, w rozumieniu RODO.
• Zgłaszający / osoba zgłaszająca — pracownik, współpracownik, rodzic, opiekun prawny, małoletni lub inna osoba, która przekazuje informację o podejrzeniu krzywdzenia lub o naruszeniu niniejszych Standardów.
• Incydent — zdarzenie lub podejrzenie zdarzenia polegającego na krzywdzeniu małoletniego, zgłoszone lub ujawnione w związku z działalnością Centrum Aperio.

Preambuła

Nadrzędnym celem funkcjonowania Centrum Aperio jest zapewnienie każdemu dziecku i nastolatkowi, który korzysta z konsultacji, diagnostyki lub terapii, warunków wolnych od jakiejkolwiek formy krzywdzenia, oraz zagwarantowanie mu prawa do godności, prywatności i bycia wysłuchanym. Niniejszy dokument obowiązuje cały personel Centrum Aperio bez wyjątku i jest nadrzędny wobec innych wewnętrznych ustaleń w zakresie, w jakim dotyczy bezpieczeństwa małoletnich.

Standardy stosuje się do wszystkich form kontaktu z małoletnimi w ramach działalności Centrum Aperio, w tym do konsultacji psychologicznych, diagnostyki (w tym diagnostyki spektrum autyzmu metodą ADOS-2 oraz diagnostyki integracji sensorycznej), psychoterapii indywidualnej dzieci i młodzieży, zajęć grupowych (w tym Treningu Umiejętności Społecznych), terapii integracji sensorycznej, terapii logopedycznej, konsultacji seksuologicznych prowadzonych z udziałem rodzica oraz psychoterapii rodzin w części dotyczącej małoletnich uczestników.

I. Zasady zapewniające bezpieczne relacje między małoletnim a personelem

Każdy członek personelu Centrum Aperio buduje relację z małoletnim opartą na szacunku, podmiotowości i adekwatności do wieku oraz etapu rozwoju dziecka. Poniższe zasady obowiązują podczas konsultacji, diagnostyki, terapii indywidualnej i zajęć grupowych.

Zachowania niedozwolone

• Kontakt fizyczny z małoletnim wykraczający poza działania niezbędne ze względów terapeutycznych, diagnostycznych lub bezpieczeństwa (np. w trakcie terapii integracji sensorycznej), zawsze z poszanowaniem granic dziecka i w obecności lub za wiedzą opiekuna.
• Pozostawanie sam na sam z małoletnim w zamkniętym, niewidocznym z zewnątrz pomieszczeniu bez możliwości wglądu lub przerwania sesji przez inną osobę z personelu w razie potrzeby.
• Komunikacja z małoletnim lub jego rodzicem/opiekunem prywatnymi kanałami (prywatny numer telefonu, prywatne konto w mediach społecznościowych) poza kanałami służbowymi Centrum Aperio.
• Fotografowanie, nagrywanie lub udostępnianie wizerunku małoletniego bez pisemnej zgody rodzica lub opiekuna prawnego.
• Faworyzowanie, ośmieszanie, etykietowanie diagnostyczne w obecności dziecka lub przekazywanie mu informacji zwrotnych w sposób naruszający jego godność.
• Przyjmowanie od małoletniego lub jego rodziny prezentów, korzyści lub przysług wykraczających poza zwyczajowe, drobne gesty grzecznościowe.

Zasady bezpiecznej organizacji zajęć

• Sesje indywidualne odbywają się w gabinecie, do którego inny członek personelu ma możliwość wejścia lub wglądu w razie potrzeby.
• Rodzic lub opiekun prawny ma prawo być obecny przy pierwszej konsultacji oraz, na swoją prośbę, przy kolejnych spotkaniach, o ile nie jest to sprzeczne z ustalonym celem terapeutycznym.
• Wszelkie ustalenia dotyczące przebiegu terapii, w tym zmiana miejsca lub formy spotkania, są komunikowane rodzicowi lub opiekunowi prawnemu.
• Zajęcia grupowe, w tym Trening Umiejętności Społecznych, prowadzi co najmniej jedna osoba z personelu, a w grupach starszych dzieci lub w grupach o zwiększonym ryzyku, dwie osoby.

II. Zasady bezpiecznych relacji między małoletnimi

Podczas zajęć grupowych (Trening Umiejętności Społecznych, zajęcia integracji sensorycznej w grupie) osoba prowadząca odpowiada za bezpieczeństwo relacji między uczestnikami.

• Prowadzący ustala i przypomina uczestnikom zasady wzajemnego szacunku na początku każdego cyklu zajęć, w formie dostosowanej do wieku grupy.
• Prowadzący reaguje niezwłocznie na przejawy przemocy rówieśniczej, wykluczenia, wyśmiewania lub przekraczania granic fizycznych między uczestnikami.
• Każde zdarzenie tego rodzaju jest odnotowywane i, w zależności od wagi, komunikowane rodzicom obu stron oraz osobie odpowiedzialnej za Standardy.

III. Rozpoznawanie sygnałów krzywdzenia i procedura interwencji

Sygnały, które mogą wskazywać na krzywdzenie

Personel zwraca szczególną uwagę na sygnały takie jak: niewyjaśnione obrażenia lub ich niepokojący wzorzec, nagła zmiana zachowania lub nastroju, lęk przed konkretną osobą dorosłą, wypowiedzi dziecka wskazujące na krzywdzenie, zaniedbanie higieniczne lub żywieniowe, zachowania seksualne nieadekwatne do wieku. Obserwacja tych sygnałów nie jest diagnozą, lecz podstawą do uruchomienia poniższej procedury.

Krok po kroku

1. Zabezpieczenie dziecka. Osoba, która zauważyła sygnał lub otrzymała zgłoszenie, w pierwszej kolejności dba o bieżące bezpieczeństwo małoletniego i nie konfrontuje się samodzielnie z domniemanym sprawcą.
2. Zgłoszenie wewnętrzne. Osoba ta niezwłocznie, tego samego dnia, informuje osobę odpowiedzialną za Standardy, w formie pisemnej lub ustnej potwierdzonej pisemnie.
3. Ocena sytuacji. Osoba odpowiedzialna ocenia, czy zachodzi podejrzenie popełnienia przestępstwa na szkodę małoletniego lub zagrożenie jego dobra, w razie potrzeby konsultując się z prawnikiem lub odpowiednią instytucją.
4. Zawiadomienie właściwych organów. W przypadku podejrzenia popełnienia przestępstwa, osoba odpowiedzialna niezwłocznie zawiadamia prokuraturę lub policję. W przypadku zagrożenia dobra dziecka bez podejrzenia przestępstwa, zawiadamia właściwy sąd rodzinny lub wszczyna procedurę „Niebieskiej Karty”.
5. Poinformowanie rodzica lub opiekuna. O ile rodzic lub opiekun nie jest osobą podejrzewaną o krzywdzenie, jest on informowany o podjętych krokach, z zachowaniem dobra dziecka jako priorytetu.
6. Cały przebieg zgłoszenia i interwencji jest dokumentowany zgodnie z rozdziałem XI niniejszych Standardów.

Powyższa procedura dotyczy zarówno sytuacji, w których podejrzenie dotyczy osoby z personelu Centrum Aperio, jak i sytuacji, w których dziecko ujawnia krzywdzenie mające miejsce poza placówką, np. w rodzinie lub szkole.

IV. Zgłaszanie niepokojących zachowań i wsparcie osoby zgłaszającej

• Zgłoszenia dotyczące podejrzenia krzywdzenia małoletniego lub naruszenia niniejszych Standardów przyjmuje osoba odpowiedzialna, wskazana na stronie tytułowej dokumentu, telefonicznie, e-mailowo lub osobiście.
• Zgłoszenie można złożyć anonimowo. Każde zgłoszenie złożone w dobrej wierze jest rozpatrywane, niezależnie od tego, czy ostatecznie się potwierdzi.
• Osoba zgłaszająca nie ponosi żadnych negatywnych konsekwencji z tytułu zgłoszenia dokonanego w dobrej wierze, nawet jeśli podejrzenie nie zostanie potwierdzone.
• Osobie zgłaszającej oraz małoletniemu, którego dotyczy zgłoszenie, zapewnia się wsparcie psychologiczne w ramach możliwości Centrum Aperio lub wskazanie odpowiedniej instytucji zewnętrznej.

V. Plan wsparcia małoletniego po ujawnieniu krzywdzenia

• Małoletniemu, który ujawnił krzywdzenie, zapewnia się rozmowę w bezpiecznych warunkach, prowadzoną przez osobę, do której ma zaufanie, bez wywierania presji.
• Dziecku i rodzicowi lub opiekunowi niebędącemu osobą podejrzewaną przedstawia się dalsze możliwe kroki, w tym konsultację psychologiczną, wsparcie prawne oraz dane kontaktowe właściwych instytucji (m.in. Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę, telefon zaufania dla dzieci i młodzieży 116 111).
• Dalsza terapia małoletniego jest kontynuowana lub dostosowywana zgodnie z jego potrzebami i w porozumieniu z opiekunem, z uwzględnieniem ewentualnych zaleceń instytucji prowadzącej postępowanie.

VI. Zasady bezpiecznego korzystania z urządzeń elektronicznych i internetu podczas zajęć

• Urządzenia elektroniczne z dostępem do internetu są wykorzystywane podczas zajęć wyłącznie w celach diagnostycznych lub terapeutycznych, zgodnie z materiałami dobranymi przez prowadzącego.
• Personel nie udostępnia małoletnim własnych urządzeń prywatnych ani prywatnych kont w mediach społecznościowych.
• W trakcie zajęć indywidualnych i grupowych personel dba o to, by małoletni nie miał dostępu do treści nieodpowiednich do wieku.
• Materiały wykorzystywane w terapii online (konsultacje zdalne) są przekazywane wyłącznie kanałami wskazanymi przez Centrum Aperio, z zachowaniem zasad poufności.

VII. Ochrona danych osobowych i wizerunku małoletnich

• Dokumentacja diagnostyczna i terapeutyczna małoletnich jest przechowywana zgodnie z wymogami RODO oraz przepisami dotyczącymi dokumentacji psychologicznej, w formie zabezpieczonej przed dostępem osób nieuprawnionych.
• Dostęp do dokumentacji małoletniego mają wyłącznie osoby prowadzące jego diagnostykę lub terapię oraz osoba odpowiedzialna za Standardy w zakresie niezbędnym do wyjaśnienia zgłoszenia.
• Wizerunek małoletniego (zdjęcie, nagranie) jest utrwalany i publikowany, w tym w materiałach promocyjnych lub na stronie internetowej, wyłącznie za odrębną, pisemną zgodą rodzica lub opiekuna prawnego, która może zostać wycofana w każdym czasie.
• Dane kontaktowe małoletnich i ich rodzin nie są wykorzystywane w celach innych niż realizacja usługi, bez odrębnej zgody.

VIII. Zasady rekrutacji i weryfikacji osób pracujących z małoletnimi

Przed dopuszczeniem jakiejkolwiek osoby do pracy lub współpracy wiążącej się z kontaktem z małoletnimi, niezależnie od formy zatrudnienia (umowa o pracę, zlecenie, dzieło, praktyka, staż, wolontariat), Centrum Aperio:

• weryfikuje tę osobę w Rejestrze Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym (rejestr z dostępem ograniczonym), zgodnie z art. 21 i art. 23 ustawy, o której mowa w rozdziale „Podstawa prawna”,
• w uzasadnionych przypadkach weryfikuje niekaralność w Krajowym Rejestrze Karnym oraz, jeśli dana osoba pracowała za granicą, w rejestrze karnym państwa zatrudnienia z ostatnich 20 lat,
• dokumentuje datę i wynik weryfikacji w wewnętrznym rejestrze, prowadzonym przez osobę odpowiedzialną za Standardy.

Brak przeprowadzenia weryfikacji przed dopuszczeniem do pracy z małoletnimi stanowi naruszenie ustawy i wiąże się z odpowiedzialnością wykroczeniową osoby zatrudniającej, niezależnie od odpowiedzialności wynikającej z niniejszego dokumentu.

IX. Przygotowanie i szkolenie personelu

• Każda osoba z personelu zapoznaje się z treścią niniejszych Standardów przed rozpoczęciem samodzielnej pracy z małoletnimi i potwierdza to pisemnym oświadczeniem (Załącznik nr 1).
• Osoba odpowiedzialna dba o to, by personel znał sygnały krzywdzenia oraz procedurę interwencji opisaną w rozdziale III, w razie potrzeby organizując szkolenie wewnętrzne lub kierując personel na szkolenie zewnętrzne.
• Nowe osoby dołączające do zespołu zapoznają się ze Standardami w pierwszym tygodniu współpracy, przed pierwszym samodzielnym kontaktem z małoletnim.
• Fakt odbycia szkolenia oraz złożone oświadczenia są przechowywane w aktach osobowych lub w dokumentacji współpracy danej osoby.

X. Osoba odpowiedzialna za Standardy

Osoba wskazana na stronie tytułowej niniejszego dokumentu odpowiada za:

• wdrożenie, upowszechnienie i bieżące stosowanie Standardów w Centrum Aperio,
• przyjmowanie zgłoszeń dotyczących podejrzenia krzywdzenia małoletnich lub naruszeń Standardów,
• koordynację procedury interwencji opisanej w rozdziale III,
• prowadzenie rejestru weryfikacji personelu oraz rejestru incydentów,
• organizację przeglądu i aktualizacji Standardów nie rzadziej niż raz na dwa lata.

Na czas nieobecności osoby odpowiedzialnej jej obowiązki przejmuje osoba przez nią pisemnie wyznaczona, o czym informowany jest cały personel.

XI. Sposób dokumentowania i przechowywania zgłoszeń

• Każde zgłoszenie i każdy incydent są odnotowywane w rejestrze incydentów (wzór karty zgłoszenia stanowi Załącznik nr 3), niezależnie od tego, czy podejrzenie się potwierdziło.
• Rejestr zawiera datę zgłoszenia, opis sytuacji, podjęte działania oraz ich rezultat, bez zbędnych danych osobowych wykraczających poza cel dokumentowania.
• Rejestr jest przechowywany w formie zabezpieczonej przed dostępem osób nieuprawnionych, przez okres wymagany przepisami o dokumentacji medycznej i psychologicznej, oraz udostępniany wyłącznie uprawnionym organom na ich żądanie.

XII. Udostępnianie Standardów

• Pełna treść Standardów jest dostępna na stronach internetowych Centrum Aperio (gabinet.kalisz.pl, aperio.kalisz.pl) oraz w wersji papierowej w siedzibie placówki, do wglądu dla rodziców, opiekunów i małoletnich.
• Dla małoletnich przygotowana jest wersja skrócona, w języku dostosowanym do wieku (Załącznik nr 2), omawiana w razie potrzeby na początku współpracy.
• Rodzic lub opiekun prawny jest informowany o istnieniu i dostępności Standardów przy pierwszym kontakcie z Centrum Aperio.

XIII. Przegląd i aktualizacja Standardów

Standardy podlegają przeglądowi nie rzadziej niż raz na dwa lata, a także niezwłocznie po każdym incydencie, który ujawnił potrzebę zmiany procedur, oraz po każdej zmianie przepisów prawa w tym zakresie. Wnioski z przeglądu są dokumentowane pisemnie w rejestrze stanowiącym Załącznik nr 4.

Postanowienia końcowe

Niniejsze Standardy wchodzą w życie z dniem wskazanym na stronie tytułowej i obowiązują cały personel Centrum Aperio. Nieprzestrzeganie Standardów stanowi naruszenie obowiązków wynikających ze współpracy z Centrum Aperio i może skutkować konsekwencjami przewidzianymi w odrębnych przepisach oraz w umowie łączącej daną osobę z Centrum Aperio.

Integralną częścią niniejszego dokumentu są załączniki: Załącznik nr 1 (oświadczenie personelu o zapoznaniu się ze Standardami), Załącznik nr 2 (wersja Standardów dla dzieci i młodzieży), Załącznik nr 3 (karta zgłoszenia incydentu) oraz Załącznik nr 4 (rejestr przeglądu i aktualizacji Standardów).

Załącznik nr 1

Oświadczenie o zapoznaniu się ze Standardami Ochrony Małoletnich

Ja, niżej podpisana/-y, oświadczam, że zapoznałam/-em się z treścią Standardów Ochrony Małoletnich obowiązujących w Centrum Psychoterapii i Rozwoju Aperio, rozumiem ich treść i zobowiązuję się do ich przestrzegania w codziennej pracy z małoletnimi.

Załącznik nr 2

Standardy w wersji dla dzieci i młodzieży

W Centrum Aperio dbamy o to, żebyś czuł się bezpiecznie i mógł być sobą.

• Masz prawo do tego, żeby nikt nie robił Ci krzywdy, ani fizycznie, ani słowami.
• Masz prawo powiedzieć „nie”, jeśli coś Ci nie odpowiada, i masz prawo poprosić o przerwę.
• To Ty decydujesz, co dzieje się z Twoim ciałem. Nikt nie dotyka Cię w sposób, który sprawia, że czujesz się niekomfortowo.
• Możesz zawsze powiedzieć osobie, z którą pracujesz, że coś Ci się nie podoba, martwi Cię lub przestraszyło. Nie zostaniesz za to ukarany.
• Jeśli ktoś, w Aperio albo poza nim, robi lub mówi coś, co sprawia, że czujesz się źle, niebezpiecznie albo zawstydzony, powiedz o tym dorosłemu, któremu ufasz: rodzicowi, opiekunowi, swojemu terapeucie, albo zadzwoń pod numer 116 111, telefon zaufania dla dzieci i młodzieży, dostępny codziennie, za darmo.
• Twoje rozmowy i informacje o Tobie są chronione. Dorośli w Aperio dzielą się nimi tylko wtedy, gdy jest to potrzebne, żeby Cię chronić.

Załącznik nr 3

Karta zgłoszenia incydentu / podejrzenia krzywdzenia małoletniego

Kartę wypełnia osoba odpowiedzialna za Standardy niezwłocznie po przyjęciu zgłoszenia. Kopię przechowuje się zgodnie z rozdziałem XI niniejszego dokumentu.

Załącznik nr 4

Rejestr przeglądu i aktualizacji Standardów